MAHALLE KOMİTELERİ NEDİR?

SENİN MAHALLEN, SENİN KARARIN!

NİLÜFER MAHALLE KOMİTELERİ

Türkiye’de mahalle ölçeğinde yerel yönetim birimi oluşturmak açısından öncü bir nitelik taşıyan “Mahalle Komiteleri” projesi 2009 yılında Nilüfer Belediyesi tarafından başlatıldı.

Nilüfer Kent Konseyi tarafından uygulanan Mahalle Komiteleri projesi ile mahalle ölçeğinde yönetim birimi oluşturarak, karar süreçlerine halkın katılımının sağlanması ve kamusal alanın inşası amaçlanmaktadır.

Mahalle Komiteleri’nin ‘’Doğal ve seçilmiş’’ olmak üzere iki tür üyesi vardır. Muhtar,  azalar, mahallede ikamet eden okul aile birliği temsilcisi, aile sağlığı merkezi temsilcisi, mahalle bazında faaliyet yürüten STK’ların (dernek, birlik, kulüp, kooperatif vb.) temsilcileri, ilkokul, ortaokul ve liselerden mahallede ikamet eden birer öğrenci temsilcisi doğal üye olarak komiteye katılırlar.

Seçilmiş üyeler ise 30 Mart 2014 yerel seçimlerinde oy kullandıkları sandıktan aday olarak ve oy kullanarak, her sandıktan bir kişinin seçilmesi suretiyle oluşur. Doğal üye sayısı kadar sandık temsilcisi çıkmayan mahallelerde doğal üye sayısı kadar komite üyesi seçilir. Seçimlerde 1/3 oranında kadın kotası, 1/3 oranında genç kotası (18-29 yaş), eğer aday varsa 1/5 oranında engelli kotası ile 1/5 oranında LGBTİ kotası aranmaktadır. Kotalar mahalle genelinde uygulanmaktadır.

Mahalle Komitelerinin yürütmesi Muhtarın doğal başkanlığında, 2 başkan yardımcısı, bir yazman ve Nilüfer Kent Konseyi Temsilcisi’nden oluşur. Mahalle Komitesi üyeleri seçimlerin ardından yapacakları ilk toplantıda yürütme üyelerini seçer.

Mahalle Komiteleri toplantılarında kararlar ikna yöntemiyle alınır. İkna yöntemiyle karar alınamadığı durumlarda, toplantıya katılan üyelerin 2/3 oy çoğunluğu ile karar alınır. Toplantılara mazeretsiz 3 kez arka arkaya katılmayanın üyeliği düşmektedir.

Mahalle Komiteleri’nin yasal dayanağını ise 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun  ‘’Hemşeri Hukuku’’  başlıklı 13. Maddesi ve “Mahalle ve Yönetimi” başlıklı 9. Maddesi oluşturur.

13.  maddeye göre; “Herkes, ikamet ettiği beldenin hemşerisidir. Hemşerilerin, belediye karar ve hizmetlerine katılma, belediye faaliyetleri hakkında bilgilenme ve belediye idaresinin yardımlarından yararlanma hakları vardır. Yardımların insan onurunu zedelemeyecek koşullarda sunulması zorunludur.”

9. maddeye göre; “Mahalle, muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilir.

Muhtar, mahalle sakinlerinin gönüllü katılımıyla ortak ihtiyaçları belirlemek, mahallenin yaşam kalitesini geliştirmek, belediye ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilişkilerini yürütmek, mahalle ile ilgili konularda görüş bildirmek, diğer kurumlarla iş birliği yapmak ve kanunlarla verilen diğer görevleri yapmakla yükümlüdür.

Belediye, mahallenin ve muhtarlığın ihtiyaçlarının karşılanması ve sorunlarının çözümü için bütçe imkanları ölçüsünde gerekli yardım ve desteği sağlar; kararlarında mahallelinin ortak isteklerini göz önünde bulundurur ve hizmetlerin mahallenin ihtiyaçlarına uygun biçimde yürütülmesini sağlamaya çalışır.” denmektedir.

Nilüfer Belediyesi 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 13. ve 9. maddelerine dayanarak Nilüfer’de mahalle komiteleri oluşturmakta ve hemşerilerin karar süreçlerine katılımını sağlamaktadır.

Mahalle Komiteleri, mahallenin ortak ihtiyaçlarını belirlemek, mahallenin yaşam kalitesini geliştirmek, belediye ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilişkilerini yürütmek, mahalle ile ilgili konularda görüş bildirmek, diğer kurumlarla işbirliği yapmak ve mahallelinin kamu yönetimlerinin karar süreçlerine katılımını sağlamak konularında çalışmalar yürütür, mahallesiyle ilgili önceliklere karar verir ve projeler üretir. Toplantı, eğitim, proje ve benzeri konularda Nilüfer Kent Konseyi’nden destek alır.

Belediyenin ve diğer kurumların asli görevleri ile ilgili görüşmeler muhtarlık tarafından yürütülür. Mahalle Komiteleri’nden beklenen yama, çöp, aydınlatma ampulünün patlaması gibi konuları görüşmek değil mahallenin yaşam kalitesini arttıracak projeleri oluşturmak ve unutulmaya yüz tutmuş mahallelik kültürünü ve demokrasi bilincini geliştirecek çalışmalar gerçekleştirmeleridir. Mahallenin özeline yönelik sorunlara mahalle bazında çözümler üretmek, çocukların, kadınların, engellilerin kent yaşamına aktif katılımını sağlayacak atölyeler düzenlemek, eğitimler vermek, bir arada sohbet etmenin ve daha iyi bir mahalle yaşamı için dayanışmanın tohumlarının da ekileceği toplantılar, şenlikler yapmak da mahalle komitelerinin yapabileceği çalışmalar arasındadır.

Mahalle Komiteleri’nde;

- Öncelikle mahallenin sorunları konuşulur

- Bölgesel sorunlarla ilgili ilgili komiteler birlikte çalışabilir

- Çok aktörlü, katılımcı bir süreç işletilir

- Kadınların, engellilerin toplumsal sorunları ele alınır

- Mahalleler, isterlerse site ve sokak temsilcilikleri oluşturabilirler

- Mahallenin sorunlarına özel komisyonlar oluşturabilir

- Mahalle Komiteleri insan haklarına karşıt bir eylemde bulunamaz, ayrımcılık yapamaz, siyasi partiler arasında taraf tutamaz ve hiçbir şekilde para toplayamaz.

Nilüfer Belediyesi tarafından geliştirilen Mahalle Komiteleri projesi hem mahalle ölçeğinde bir birimin oluşmasına hem de katılımcı yönetim anlayışına önemli katkı sağlamaktadır.

26 Ekim 2014 tarihinde yapılan mahalle komitesi seçimleri sonucunda;  doğal üyelerle beraber Nilüfer’de 1328 kişi Mahalle Komitesi üyesidir. Sandık bazlı yapılan seçimde 64 mahallede aynı anda sandık kurulmuş, 840 ayrı pusula hazırlanmıştır. 1230 adaydan 807 aday mahalle komitelerine seçilmiştir. 379 kadın aday, 743 erkek aday, 95 genç aday ve 13 engelli adayın oylandığı seçimlerde mahalle geneline kota uygulanmış ve 66 kişi kotalar sayesinde mahalle komitesi üyesi olmuştur. 1328 kişinin 878’i erkek, 331’i kadın, 106’sı genç ve 13’ü engelli üyelerden oluşmaktadır. Seçimlerde oy kullanmak için sandık başına giden Nilüferli sayısı ise 7509’dur.

İŞLEYİŞ YÖNERGELERİ

NİLÜFER KENT KONSEYİ

MAHALLE KOMİTELERİ İŞLEYİŞ YÖNERGESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Dayanak, Kapsam ve Tanımlar

  1. Amaç

Mahalle Komiteleri halkın yerel yönetim ve karar süreçlerine katılımının sağlanması, mahallenin birikim ve potansiyelinin örgütlenerek yaşam kalitesinin yükseltilmesi, mahalle ölçeğinde komşuluk bilincinin geliştirilmesi, mahallenin  ekonomik, sosyal, kültürel, bilimsel ve demokratik gelişme olanağının sağlanması, dayanışma ve uzlaşı kültürünün geliştirilmesi amacıyla;  kentin sosyal, ekonomik ve ekolojiksürdürülebilirliğinin, sorunlarının, vizyonunun tartışıldığı, çözümlerin geliştirildiği, ortak aklın ve uzlaşının esas olduğu,  yönetişim anlayışına dayalı, Nilüfer İlçesinde bulunan her bir mahallede yaşayanların kent yönetimine katılmalarını, kaliteli ve yaşanabilir bir kentin yönetiminde aktif rol almalarını hedefleyen ve gönüllülük esasına dayalı bir yapı olarak kurulmuştur.

  1. Dayanak

Mahalle Komiteleri, 5393 sayılı Belediyeler Kanununun Mahalle ve Yönetimi başlıklı 9. Maddesi ve Hemşeri Hukuku başlıklı 13. Maddesi yasal dayanak alınarak oluşturulmuştur.

Madde 9: ‘’Belediyeler kararlarında mahallelinin/hemşehrilerin ortak isteklerini göz önünde bulundurma ve hizmetlerin mahallenin ihtiyaçlarına uygun biçimde yürütülmesini sağlamakla yükümlüdür. Bu çerçevede mahalle muhtarlarına önemli görevler düşmektedir. Muhtar, mahalle sakinlerinin gönüllü katılımıyla ortak ihtiyaçları belirlemek, mahallenin yaşam kalitesini geliştirmek,…mahalle ile ilgili konularda görüş bildirmekle … yükümlüdür.’’

Madde 13: ‘’Herkes ikamet ettiği beldenin hemşehrisidir ve hemşehrilerin belediye karar ve hizmetlerine katılma, belediye faaliyetleri hakkında bilgilenme ve belediye idaresinin yardımlarından yararlanma hakları vardır. Belediye, hemşehriler arasında sosyal ve kültürel ilişkilerin geliştirilmesi ve kültürel değerlerin korunması konusunda gerekli çalışmaları yapmakla ve bu çalışmalarda sivil toplum kuruluşları ve uzman kişilerin katılımını sağlayacak önlemler almakla görevlidir.’’

  1. Kapsam

2009 yılında Nilüfer Belediyesi önerisiyle başlayan ve Nilüfer Kent Konseyi tarafından yürütülen Nilüfer Mahalle Komiteleri Projesi, Nilüfer İlçesinde bulunan 64 Mahalleyi kapsamaktadır.

  1. Tanımlar

Bu Yönergenin uygulanmasında;

Belediye : Nilüfer Belediyesi’ni

Kent Konseyi : Nilüfer Kent Konseyi’ni

Mahalle Komiteleri : Nilüfer Mahalle Komiteleri’ni tanımlamaktadır.

İKİNCİ BÖLÜM

Mahalle Komitelerinin Görev ve Sorumlulukları, İlkeleri, Oluşum ve İşleyişi

  1. Mahalle Komitelerinin Görev Ve Sorumlulukları

Mahalle Komiteleri, mahallenin ortak ihtiyaçlarını belirlemek, yaşam kalitesini geliştirmek, belediye ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilişkilerini yürütmek, mahalle ile ilgili konularda görüş bildirmek, diğer kurumlarla işbirliği yapmak ve mahallelinin kamu yönetimlerinin karar süreçlerine katılımını sağlamak konularında çalışmalar yürütür. Mahallesiyle ilgili önceliklere karar verir ve fikirler üretir, mahallelilik kültürünü ve demokrasi bilincini geliştirecek çalışmalar yapar. Belediyenin ve diğer kurumların asli görevleri ile ilgili görüşmeler muhtarlık tarafından yürütülür. Kent gündemi ile ilgili konularda Kent Konseyi Meclis ve Çalışma grupları ile istişare ve ortak çalışmalarda bulunur. Mahallenin özeline yönelik sorunlara mahalle bazında çözümler üretir. Kadın, çocuk ve engellilerin kent yaşamına aktif katılımını sağlayacak atölyeler ve eğitimler düzenler, Belediye ve Kent Konseyi tarafından düzenlenen eğitim ve etkinliklere katılım sağlar. Bir arada sohbet etmenin ve daha iyi bir mahalle yaşamı için dayanışmanın tohumlarının da ekileceği toplantı, şenlik, sergi, turnuva vb. etkinlikler yapar.

  1. Mahalle Komitelerinin İlkeleri

  • Şeffaflık

Mahalle Komiteleri çalışmasının tüm evrelerinde şeffaflık esas alınır.  Komite toplantıları bütün üyelere, halk toplantıları mahallenin tamamına duyurulur. Komite kararları ve  toplantılar mahalle sakinlerine açıktır ve bilgi paylaşımı tarafsız eksiksiz ve koşulsuz yapılır.

  • Gönüllülük

Mahalle Komiteleri çalışmasına gönüllü katılım esastır. Komiteler hiçbir şekilde para toplayamaz, kar veya çıkar amaçlı  çalışmalar yürütemez, yürütülen çalışmalara dahil olamaz.

  • Tarafsızlık

Mahalle Komiteleri tüm siyasi yapılara eşit mesafede durur. Mahalle Komiteleri çalışmasında hiçbir siyasi parti ya da yapının örgütlenme ve propaganda faaliyeti yürütülemez.

  • Evrensel İnsan Haklarına Saygı

Mahalle Komiteleri çalışmasında Evrensel insan haklarına aykırı olarak din, dil, ırk, mezhep, kültür, sınıf ve cinsiyet ayrımcılığı yapılamaz.

  1. Mahalle Komitelerinin Oluşumu

Mahalle Komiteleri seçilmiş ve doğal üyelerden oluşur.

Mahalle Komiteleri Seçimleri ve Seçilmiş Üyeler

  • Seçilmiş üyeler, yerel seçim süresi (5 yıl) ve Nilüfer Kent Konseyi Yürütme Kurulu seçimleri (2+3 yıl) baz alınarak gerçekleştirilen Mahalle Komiteleri seçimlerinde sandık bölgesi seçmen sayısına göre her sandıktan bir kişi seçilmesi suretiyle belirlenir.

  • Her yurttaşın ikamet ettiği mahallede, oy kullandığı sandıktan aday olma hakkı vardır.

  • Seçimlerde gizli oy açık sayım ilkesi uygulanır.

  • Doğal üye sayısı kadar seçim sandığı bulunmayan mahallelerde doğal üye sayısı kadar komite üyesi seçilir.

  • Seçimlerde mahalle genelinde 1/3 kadın, 1/3 genç, 1/5 engelli ve 1/5 LGBTİ kotası uygulanır.

  • Toplantılara mazeret bildirmeden 3 kez arka arkaya katılmayan komite üyesinin üyeliği Mahalle Komitesi kararıyla düşer. Yerine yedek üye alınır.

  • Seçimle ilgili bu yönergede hüküm bulunmayan haller için Seçim Kanunu usullerine göre uygulama yapılır.

Doğal Üyeler

Muhtar, muhtarlıkasıl azaları, okul aile birliği temsilcisi, okul öğrenci temsilcisi, aile sağlığı merkezi temsilcisi ve mahallede bulunan STK’ların (dernek, birlik, kulüp, kooperatif vb.) temsilcileridir.

Yürütme Kurulu

Mahalle Komiteleri seçiminden sonra yapılacak ilk komite toplantısında Yürütme Kurulu seçimi gerçekleştirilir.

Yürütme Kurulu;

  • Başkan: Doğal Başkan Muhtardır

  • 1. Başkan Yardımcısı

  • 2. Başkan Yardımcısı

  • Yazman

  • Kent Konseyi Temsilcisi

olmak üzere 5 kişiden oluşur. Yürütme Kurulu’nun görevleri; mahallede bulunan  STK’ların komiteye temsilci düzeyinde katılımını sağlamak, halk toplantılarının mahalleliye duyurulması, Kent Konseyi ile iletişim kurmak ve mahalle komitesi toplantılarının gündemini belirleyerek toplantıların sağlıklı yürütülmesini sağlamaktır.

  1. Mahalle Komitelerinin İşleyişi

  • Mahalle Komiteleri en az ayda bir kez toplanır.

  • Toplantıya katılan üyeler toplantı hazırun cetvelini imzaladıktan sonra toplantıya geçilir.

  • Komite Başkanı tarafından toplantının gündemleri üyelerin de önerileriyle oluşturulur.

  • Önceki toplantılarda alınan kararların ilgili kurum/kuruluşlara aktarılması sonucunda gelen cevaplar varsa, öncelikli olarak bu yazılı cevaplar komite üyeleriyle paylaşılır.

  • Mahalle komitesinde kararlar uzlaşılarak alınır. Oy birliği oluşmayan durumlarda yine komite kararıyla halk toplantısı yapılır.

  • Toplantıda alınan kararlar Mahalle Komitesi Karar Defteri’ne yazılır, Yürütme Kurulu üyeleri tarafından imzalanarak fotokopisi alınır ve hazırun cetvelinin bir örneği ile birlikte Kent Konseyi Mahalle Komiteleri Ofisi’ne ulaştırılır.

  • Mahallenin bir bölümünü veya genelini önemli derecede etkileyecek  uygulamalarda (imar planı değişiklikleri, kentsel yenileme, vizyon projeler vb.) mahallenin ilgili bölümü veya genelinde mahalle sakinlerine çağrı yapılarak halk toplantısı düzenlenir ve toplantıdan çıkan karar mahalle komitesi kararı olarak kabul edilir.

  • Halk Toplantısında bir karara varılamaz  ise yine toplantıda alınacak karar ile mahalle geneli veya bir bölümünde konu ile ilgili referanduma gidilebilir.

  • Mahalle Komiteleri proje/konu bazlı komisyonlar (Çevre Komisyonu, Eğitim Komisyonu, Kadın Komisyonu, Gençlik Komisyonu, Site Yöneticileri Komisyonu vb.) oluşturabilir.

  • Mahalle Komiteleri gerek duyulan hallerde diğer mahalle komiteleriyle birlikte ortak çalışmalar yürütebilir ve bölgesel kararlar alabilir.


ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Temsiliyet, Sekreterya, Bütçe, Yürütme

  1. Temsiliyet

Mahalle Komitelerinin Kent Konseyi Genel Kurulu’nda temsil hakkı vardır. Temsilciler her mahalle komitesi için ayrı ayrı hesaplanmak üzere komite üye sayısının 1/5’i oranında kişinin yine komite tarafından seçilmesiyle belirlenir. Mahalle Komitesi tarafından belirlenecek olan 15 – 29 yaş aralığındaki gençlik temsilcisi, Nilüfer Kent Konseyi Gençlik Meclisi delegesidir.

  1. Sekreterya ve Bütçe

Mahalle Komitelerinin sekreterya hizmetleri Kent Konseyi Mahalle Komiteleri Ofisi tarafından yürütülür. Mahalle Komiteleri toplantı, eğitim, etkinlik ve benzeri konularda Kent Konseyi’nden destek alır.  Komitelerin kampanya, etkinlik, proje, imza kampanyaları vb. faaliyetler gerçekleştirme talebinde bulunması durumunda, yapılacak çalışma  için gerekli materyaller (afiş, broşür, sosyal medya duyurusu, ses sistemi vb.) Kent Konseyi tarafından temin edilir ve gerekli hallerde danışma ihtiyacının karşılanması için uzmanlarla iletişim sağlanır.  Ayrıca komite ve halk toplantılarının ağırlama ikram giderleri (çay, kahve, meşrubat, kuru pasta vb.) de Kent Konseyi tarafından karşılanır.

  1. Yürütme

Bu Yönerge Kent Konseyi Yürütme Kurulu tarafından yürütülür ve Genel Kurul tarafından değiştirilir. Bu İşleyiş Yönergesi, 24 Ekim 2009 tarihinde gerçekleştirilen Kent Konseyi 1. Genel Kurul toplantısında kabul edilerek yürürlüğe girmiştir. 21 Aralık 2013 tarihli 10. Genel Kurul, 21 Haziran 2014 tarihli 12. Genel Kurul ve 11 Mayıs 2017 tarihli 16. Genel Kurul toplantısında olmak üzere 3 defa revize edilmiştir.


Sosyal Medya’ da bize katılmayı unutmayın !
Nilüferli olmanın ayrıcalığını yaşamak, etkinliklerimizden haberdar olmak ve üyemiz olmak isterseniz lütfen e-posta adresinizi yazınız…